Thứ Tư, 10 tháng 9, 2014

Mùa thu siêu hiện

Tranh của © Emil Nolde, họa sĩ Biểu hiện Đức

Georg Trakl (1887 - 1914)

Với trái vuờn nho óng quả vàng
Hùng vĩ một năm đã kết trang
Quanh cánh rừng im lìm tuyệt diệu
Là đồng sự của kẻ cô đơn.

Người đồng hương nói: Thật là tốt.
Mi chuông chiều nhỏ nhẹ ngân nga
Hồi kết hãy cho niềm quả cảm!
Đàn chim di chào chuyến đi xa.

Thời khắc của yêu nhớ dịu dàng
Trên thuyền buông mái cuối dòng lam

Đẹp sao hình ảnh đan vào ảnh
Yên tĩnh trong câm luống lụi tàn.

© Phạm Kỳ Đăng dịch
từ nguyên tác tiếng Đức: 

Verklärter Herbst

Georg Trakl (1887 - 1914)

Gewaltig endet so das Jahr
mit goldnem Wein und Frucht der Gärten,
rund schweigen Wälder wunderbar
und sind des Einsamen Gefährten.

Da sagt der Landmann: Es ist gut.
Ihr Abendglocken lang und leise
gebt noch zum Ende frohen Mut.
Ein Vogelzug grüßt auf der Reise.

Es ist der Liebe milde Zeit.
Im Kahn den blauen Fluss hinunter,
wie schön sich Bild an Bildchen reiht -
das geht in Ruh und Schweigen unter.

Bản tiếng Anh:

Transfigured Autumn


Georg Trakl (1887 - 1914)

So the year ends enormously
With golden wine and the fruit of gardens.
All around forests grow wonderfully silent
And are the lonely one's companions.

Then the countryman says: it is good.
You evening bells long and soft
Still give glad courage to the end.
A line of birds greets on the journey.

It is the tender time of love.
In the boat down the blue river
How beautifully image follows image -
Goes under in rest and silence.


Chú thích của người dịch:

Georg Trakl (1887 - 1914): Người Áo, nhà thơ nổi tiếng của Chủ nghĩa Biểu hiện Đức, được coi là nhà thơ viết bằng tiếng Đức xuất sắc nhất cùng với Rainer Maria Rilke ở đầu thế kỷ 20.

Đôi nét tiểu sử: Georg Trakl, con thứ năm trong gia đình tư sản khá giả có bảy con. Cha có cửa hàng khóa, mẹ khó tính với các con, nghiện ma túy. Georg Trakl trải qua thời niên thiếu tại Salzburg* 1897 – 1905 Học xong trung học, được coi là học trò kém, không đỗ tú tài * 1908 Qua kỳ Thực tập, để nghiên cứu 4 học kỳ ngành dược* 1910 Học xong bằng y sĩ * Khi thế chiến I bùng nổ, ông tham gia mặt trận với chức vụ y sĩ quân đội. * Ngày thêm trầm cảm, trải qua trận đánh vùng Grodek ông bị suy sụp thần kinh. *1914 Chết (tự sát) trong một nhà thương quân đội ở Krakau sau khi dùng cocain quá liều.

Thứ Hai, 8 tháng 9, 2014

Hôm nay chúng ta đã tiến thêm một bước

Phóng viên Vỉa Hè phỏng vấn Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trước cuộc gặp gỡ nguyên thủ Việt – Mỹ 

Phóng viên: Chủ tịch có thể cho biết ít nhiều về nội dung chương trình họat động của mình trong cuộc gặp nguyên thủ hai nước Việt - Mỹ lần này?  

Trương Tấn Sang: Chiểu theo mong muốn cá nhân tôi, nhiều hồ sơ sẽ được thảo luận trong phòng họp nguyên thủ. Về cơ bản, mục đích của Đảng và Chính phủ ta chủ trương tha thứ cho những tội ác của đế quốc Mỹ và trên cơ sở đó bình thường hóa quan hệ với chính quyền cựu thù, qua đó kêu gọi chính phủ Obama bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam.  

Phóng viên: Như vậy người dân Việt Nam có thể trông chờ tham gia Hiệp định thương mại tự do và đầu tư đối tác xuyên Thái Bình Dương cùng với những thỏa thuận hợp tác tòan diện giữa hai chính phủ nhằm nâng cấp quan hệ Việt Mỹ?  

Trương Tấn Sang: Việc nâng cấp quan hệ thì cũng tốt thôi, tuy nhiên chưa xúc tiến ngay được đâu. Giữa ta và Mỹ vẫn còn nhiều rào cản, nhiều vấn đề nhậy cảm, không đơn giản dễ giải quyết theo tình anh em như với Trung quốc tại chuyến đi Bắc Kinh vừa qua, đồng chí thấy đấy. Sang đó bạn đã thảo và in sẵn cho ta mọi văn bản ký kết, kể cả Tuyên bố chung, tôi chỉ việc cầm bút ký vào là xong. Trong tương lai việc triển khai quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược Việt Nam - Trung Quốc thuận lợi vô cùng trên một lộ trình lập có hệ thống, trên cơ sở tình hữu nghị đảm bảo bằng Mười sáu chữ vàng và Bốn tốt.  

Phóng viên: Có phải vì mọi việc trơn tru như thế nên đồng chí vô tư cúi rạp đầu quy thuận?  

Trương Tấn Sang: Lòng tôi vui lắm chớ. Tại Bắc Kinh đêm trước bạn bố trí tôi ngủ lại đúng căn phòng của Hồ Chủ tịch nghỉ lại khi xưa sang thăm Trung hoa. Nhìn đầu giường vẫn còn mấy bài từ của Mao Trạch Đông và cuốn Mao tuyển còn lưu dấu trang Người đọc, sau này cô bác sĩ riêng của Chủ tịch Tập Cận Bình nói lại, tim tôi đập bồi hồi khôn tả, nó sa xuống gần hậu môn. Chiếc đèn cổ đọc sách còn nguyên, nhưng cháy mất bóng. Trong bóng tối nhập nhọang, cô ta lọ mọ tiêm thuốc an thần chọc nhầm ngay vào gáy, nên hôm duyệt đội danh dự cùng Chủ tịch Tập Cận Bình, tuy tôi kiêu hãnh vô cùng, vẫn không ngóc cổ lên được là vì vậy.  

Phóng viên: Trong cuộc gặp thượng đỉnh này, phải chăng Chủ tịch có đặt vấn đề đàm phán về an ninh hàng hải và giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông?  

Trương Tấn Sang: Cơ bản là ta đưa một thông điệp cho chính quyền Mỹ về chủ quyền biển Đông do ta và Trung quốc cùng nhau quản lý. Có thể có những họat động của hải giám, ngư chính địa phương Hải Nam bắt tàu, phá xuống của ngư dân ta. Nhưng trong tương lai sẽ ngăn chặn được những chuyện này qua đường dây nóng.  

Phóng viên: Lần trước Chủ tịch Nguyễn Minh Triết đã cất cao tiếng nói mạnh mẽ và hết sức tự hào về việc làm phân hóa nội bộ chính quyền Tổng thống Obama. Lần này Chủ tịch có tiếp tục làm công tác đó?  

Trương Tấn Sang: Chủ tịch Nguyễn Minh Triết đã hòan thành xuất sắc công việc của mình. Ngày hôm nay, tôi chỉ làm công tác phân hóa nội bộ những thế lực phản động người Việt trong và ngòai nước, đặc biệt ở Hoa kỳ. Trung quốc mới bán xích và khóa tù cho ta, nhưng Mỹ mới là đất nước cung cấp vũ khí sát thương và dùi cui tân tiến. Vừa qua tôi đã phong nhiều hàm tướng lĩnh trong công an và quân đội. Những tướng tài như Đỗ Hữu Ca và Tô Lâm vốn là hung thần với các phần tử chống đối, cùng danh tướng Nguyễn Chí Vịnh mưu lược tài tình sẽ áp dụng sáng tạo nghệ thuật quân sự cách mạng, giáng cho các lực lượng chống đối, biểu tình, các thế lực phản động và thù địch những đòn sấm sét. Thế tiến công của Đảng Cộng sản Việt Nam chúng ta sau những cuộc chỉnh đốn làm trong sạch và kiện tòan đội ngũ mạnh hơn bao giờ hết. Ngày hôm qua chúng ta còn đứng bên bờ vực thẳm, ngày hôm nay chúng ta đã bước thêm một bước.  

Phóng viên: Đồng chí có lo ngại gì chăng khi được hỏi về những vụ đàn áp tôn giáo và sự chà đạp tự do tín ngưỡng?  

Trương Tấn Sang: Không có chuyện đó đâu. Trong đòan tháp tùng lần này còn có nhiều vị tu hành thành phần cơ bản, có công với cách mạng, và có lập trường chính trị vững vàng. Cho nên bà con cô bác cứ yên tâm, các chức sắc tôn giáo của Việt Nam đi theo đòan sẽ trao đổi thẳng thắn và cởi mở với các nghị sĩ và các tổ chức phi chính phủ có nhiều thành kiến và quan ngại về những vi phạm tự do tôn giáo tại Việt Nam.  

Phóng viên: Còn vấn đề tự do báo chí, tự do lập hiệp hội, nhân quyền v.v. Chủ tịch sẽ nói gì với tổng thống Mỹ về việc tùy tiện sách nhiễu, giam giữ và hành hạ Điếu Cày Nguyễn Văn Hải, Cù Huy Hà Vũ, Trần Huỳnh Duy Thức, Nguyễn Hữu Cầu, Mai Thị Dung, Cha Nguyễn Văn Lý, Nguyễn Phương Uyên và Đinh Nguyên Kha cùng nhiều tù nhân lương tâm nữa?  

Trương Tấn Sang: Về nhân quyền chúng ta có quan niệm rất khác với Mỹ và các chính phủ phương Tây. Chúng ta cần nhiều thời gian để thuyết phục họ theo ta. Người dân Việt Nam tha hồ mưu cầu hạnh phúc, còn việc đại sự đã có Đảng và nhà nước lo. Mỹ cũng bắt bớ những thành phần khủng bố, cũng nghe lén điện thọai và giám sát truyền thông, như Edward Snowden tiết lộ, đấy thôi.  

Phóng viên: Thưa Chủ tịch, bỏ qua những vụ bê bối đó, chính phủ Mỹ vẫn là chính phủ được người dân bầu ra, và họat động của các cơ quan mật vụ chịu sự giám sát của quốc hội?  

Trương Tấn Sang: Chính quyền ta cũng là chính quyền nhân dân, và quốc hội của ta cũng là một tập hợp dân chủ biểu lộ ý chí của nhân dân một lòng ủng hộ đường lối của Đảng. Như vậy hai nền dân chủ có khác nhau là mấy.  

Phóng viên: Tức theo ý Chủ tịch sự khác biệt giữa nền dân chủ tư sản và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa giống sự khác biệt giữa một chiếc ghế và một chiếc ghế điện?  

Trương Tấn Sang: Đúng dzậy! Đại khái cũng na ná như nhau dzậy thôi mà!  

Phóng viên: Cảm ơn Chủ tịch Trương Tấn Sang.  

PVVH-2013

Thứ Sáu, 5 tháng 9, 2014

Bài thơ Hạt đen của Sahra Kirsch

Marcel Reich-Ranicki

Tôi đau khổ. Hay là: tôi bất hạnh. Hoặc là: tôi hoang mang. Đó là tất cả những gì Sahra Kirsch muốn nói với chúng ta trong bài thơ của mình. Có thật không nhiều hơn không? Không. Cũng để làm chi cơ chứ? Tôi biết mà, có rất nhiều trường ca triết học đồ sộ, những tụng thi chính trị và những thơ trào lộng giàu trí tuệ. Và vân vân. Nhưng ai muốn chia sẻ suy tư, người đó có thể viết bài báo hoặc cho phỏng vấn hoặc viết tiểu luận. Tôi tin tưởng rằng, ngược lại, bài thơ chỉ biểu đạt cái mà nó không cho phép biểu đạt theo một phương cách khác. Vậy là trước tiên và trước hết cứ phải là tình cảm, khí trạng, khổ đau, hy vọng, nhớ nhung và cay đắng.


 
Tranh của © Edward Hopper (1882-1967) họa sĩ Mỹ
 

Sahra Kirsch không muốn biết một tý gì về thơ suy tư. Cái chất sư phạm cũng không phải là vụ việc của bà, cử chỉ của người tuyên truyền đối với bà xa lạ như tham vọng của người khai sáng. Thơ của bà là một sự tự thú và tự diễn, chủ đề chính của bà không khác gì hơn là tình yêu, là sự khốn cùng và nguyền rủa của tình yêu, là hạnh phúc và ân sủng của tình yêu. Bài thơ „Hạt đen“ trước tiên được in vào năm 1968 tại CHDC Đức, và ngay năm sau đó tại Đại hội nhà văn ở Đông Berlin, nữ tác giả (sống tại CHDC Đức cho tới năm 1977) đã bị phê phán cay nghiệt. Người ta nói là quá bi quan, quá ảm đạm. Rõ ràng bài thơ được nâng lên quan điểm về chính trị. Người ta có hiểu sai đi hay không? Không nhất thiết. Từng người một có thể cảm nhận thơ ca lớn - ở đây chúng ta dính dáng tới nó – theo cung cách riêng của mình.

Tôi đọc mười một câu thơ như một bài thơ tình. Hẳn nhiên là hoàn toàn không thể nói về tình yêu ở đây rồi – và tuy nhiên không thể nói về điều khác hơn. Một người đàn bà cô đơn. Cô ấy bất an, không kiên nhẫn. Cô nâng lấy một quyển sách lên tay, nhưng cô không thể tập trung được. Cô lại cất quyển sách đi. Cô ấy nhớ ra rằng, không chỉ cô có nỗi lo lắng, không chỉ riêng cô đau khổ, rằng đâu đó có chiến tranh. Nhưng mà cô không thể nghĩ về điều đó, bởi chưng cô không thôi bận tâm với chính mình.

Cô pha cà phê, cho anh ấy và cho bản thân mình. Anh ấy không tới, một mình cô đâu cần cà phê. Sự thiếu kiên nhẫn trở nên tồi tệ hơn, việc gì cô làm, không còn ý nghĩa, điều gì cô muốn, đều không thể, hạt cà phê xay không còn cho phép đóng hạt lại, bánh xe của lịch sử không cho phép quay ngược trở lại. Cô cởi áo xiêm ra, hẳn cho anh ấy người không tới, cô không chịu được sự cô đơn. Cô lại mặc áo quần vào. Cô trang điểm, chắc chắn cho anh. Cô lại rửa phấn son đi. Cô thử hát lên. Chẳng có gì giúp cho cô cả. Cô ở lại một mình, trống trải, cô đơn, cô còn lại„câm tiếng“. Cứ như thế một tiếng trống kết thúc bài thơ này lại.

Tất cả ở đây đều ngắn gọn và không hoa lá. Không có từ nào là không quen, không một chữ nào thừa. Chỉ miêu tả cái thường nhật. Tuy vậy đó là một bài thơ giàu kịch tính đây buồn bã và trầm tư, đầy nhiệt tâm. Chỉ có điều tất thảy những thứ đó ẩn giấu giữa các dòng, giữa những con chữ. Sahra Kirsch đã viết nên một cảnh nên thơ, tối và chua chát. Mà tuy thế những nhà làm chính sách văn hóa của đảng SED không hài lòng với bài thơ „Hạt đen“ chẳng hề là những cái đầu ngu.

Họ ngờ vực nữ tác giả. Họ đánh hơi ra rất đúng: Ai khao khát tình yêu như vậy, ai ca hát nỗi buồn như vậy, ai ca than vãn sự cô đơn như thế, sẽ không phù hợp với công cuộc xây dựng cái gọi là „chủ nghĩa xã hội“, chưa nói gây nguy hiểm. Họ có lý đấy, những cán bộ chức trách cảnh giác: Trong thế giới của họ khúc hát về tình yêu cũng là một bài thơ phản kháng, một bài thơ chính trị.

Bài tụng thi này thuộc về những đỉnh cao của thơ Đức sau 1945. Tôi hàm ơn và kính cẩn nghiêng mình trước Sahra Kirsch.

Phạm Kỳ Đăng dịch
Nguồn: FAZ


Hạt đen

Sahra Kirsch

Chiều chiều tôi nâng lên tay cuốn sách
Chiều chiều tôi buông sách rời tay
Chiều chiều tôi nhớ ra, có chiến tranh
Chiều chiều tôi quên đi từng cuộc chiến
Chiều chiều tôi xay cà phê
Chiều chiều tôi vo trộn cà phê xay 

đảo về những hạt đen đẹp
Chiều chiều tôi cởi ra và mặc vào
mới đầu tôi trang điểm sau đó rửa đi,
hát lên 

tôi câm tiếng.

© Phạm Kỳ Đăng dịch
từ nguyên tác tiếng Đức


Schwarze Bohnen

Sahra Kirsch

Nachmittags nehme ich ein Buch in die Hand
Nachmittags lege ich ein Buch aus der Hand
Nachmittags fällt mir ein es gibt Krieg
Nachmittags vergesse ich jedweden Krieg
Nachmittags mahle ich Kaffee
Nachmittags setze ich den zermahlenen Kaffee
Rückwärts zusammen schöne
Schwarze Bohnen
Nachmittags ziehe ich mich aus mich an
Erst schminke dann wasche ich mich
Singe bin stumm.

Chú thích của người dịch :

Marcel Reich-Ranicki (1920-2013): Nhà phê bình được vinh danh Giáo hòang văn học, nhà trước tác có ảnh hưởng lớn nhất đương đại trong khu vực nói tiếng Đức.

Sahra Kirsch (1935-2013): Nữ nhà văn và nhà thơ Đức. Năm 1973 được bầu vào Ban thường vụ hội nhà văn CHDC Đức. Là một trong những người đầu tiên ký tuyên bố phản đối việc tước quốc tịch của nhà thơ và ca sĩ Wolfs Biermann, bà bị khai trừ khỏi đảng SED (Đảng Công nhân Xã hội thống nhất Đức – đảng cộng sản). 1976 bà nhận giấy phép cho sang sống ở Tây Berlin. Năm 1992 khi được bầu làm viện sĩ của Viện Hàn lâm Nghệ thuật, bà từ chối, bởi Viện Hàn lâm này mời chỗ ẩn náu cho văn nghệ sĩ từng là cộng tác viên của An ninh CHDC Đức cũ.

Thứ Năm, 4 tháng 9, 2014

Cuộc duyệt binh oai dũng

Phóng viên Vỉa Hè kể tiếp chuyện vẹt nhà đồng chí Tổng Bí thư 

1. Cuộc gặp gỡ cán bộ, cách mạng lão thành, hội viên Câu lạc bộ Thăng Long diễn ra trong bầu không khí thẳng thắn và cởi mở. Một đồng chí cán bộ cơ sở cũ hỏi đồng chí Tổng Bí thư - nhà lý luận mác xít xuất sắc của Đảng ta:

- Vậy chủ nghĩa cộng sản do các nhà chính trị hay các nhà khoa học phát minh ra, thưa đồng chí?

- Tất nhiên là do các nhà họat động chính trị sáng tạo nên và từ thực tiễn cách mạng luôn tạo bước đột phá về lý luận!- Tổng Bí thư trả lời.

- Cả lý thuyết kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của ta nữa có phải không ?- Đồng chí lão thành hỏi tiếp.

- Đúng như vậy! – Nguyễn Phú Trọng ậm ừ.

- Ừ thảo nào, có thế chứ, nếu là phát kiến của các nhà khoa học, thì họ đã thử nghiệm trên chuột từ lâu rồi!- Đồng chí lão thành hồ hởi tự trấn an.

Mới nghe phong thanh tin ấy, lòai chuột cả sợ rủ nhau chui ống cống dẫn từ dinh thự của các nhà độc tài của dân do dân vì dân đi đâu mất hút.


 
2. Vung tay trước các học viên Trường đảng cao cấp Nico Lopez-Havana, đồng chí khẳng định sự lớn mạnh của phong trào cộng sản Mỹ-Latinh, các nước xã hội chủ nghĩa khác ở châu Á vẫn tiếp tục con đường tiến lên phía trước không gì ngăn cản nổi.

- Cách đây non thế kỷ, chủ nghĩa xã hội mới chỉ bao phủ gần một phần sáu lần trái đất. Ngày hôm nay và mai sau sẽ là…

Vẹt Dân phòng nhảy xuống bục giật lấy micro:

… một phần bảy, một phần tám, một phần chín, một phần muời…, và - con vẹt đếm như bổ củi - một phần trăm trên trái đất.

Nhà hùng biện Fidel Castro, ngồi ghế đồng chủ tọa, gãi đầu vò trán.

Trước chuyến viếng thăm của đồng chí, Đảng Cộng sản Cuba cho phát hành con tem in chân dung Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Đồng chí còn chưa rời khỏi đất nước này, ngành Bưu chính và Viễn thông Cuba đã than vãn về núi thư gửi đi lem nhem tem dán cái được cái chăng, tóm lại lọai tem này hoặc truội đi hoặc xộc xệch vì người ta tòan nhổ vào mặt trước.



3. Con vẹt Dân phòng, sau lần ăn tát hụt, nhớ dai, thành kiến bà Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan ra mặt. Nhác bóng bà không lẫn vào đâu, thướt tha áo dài nhung Vân Nam đen, thêu kim tuyến đính đá giả kim cương lấp lánh trước ngực, bước vào dinh thự hẳn là có việc bẩm báo, nó đã chõ mỏ ra:


- Phát buồn nôn!

Bà hỏang hốt xốc lại hai vạt áo, như có người ọe vào, không biết tránh đâu.

Lần tiếp đó bà giật bắn cả người nghe nó từ trên cao khanh khách:

- Lại con khỉ già uống dấm múa cột đây!

Kể trong dòng vẹt nhà này mấy năm qua cũng bao biến cố: vẹt lang quân Vladivostock già lú lẫn bị đưa đi an trí. Vẹt Dân mất đất đi tù không án. Vẹt nối dõi phối lòai còn thơ dại. Chỉ còn con vẹt Dân phòng vừa làm thư ký vừa là phát ngôn viên cho vẹt Đông Phương Hồng mà thôi. Nghĩ mình phản ảnh lên cấp cao nhất cũng chẳng bõ, vả lại dây vào chuyện tông tộc nhà người ta có ngày mang vạ, bà quyết định có việc gì sẽ đi lối sau.

Gia nhân biết chuyện vẹt ghét bà Doan, nghe bà tới một sớm mai, dỗ dành buộc chân nó trên cành chìa ra tới cổng sau, chẳng ngờ bà không vào cổng trước.

Bà Doan qua hàng cảnh vệ, đẩy cánh cổng sau, thấy mồn một con vẹt Dân phòng nháng con mắt đen tuyền ngồ ngộ. Con vẹt im hơi nhìn, không nói câu nào.

Bà hãi quay lưng bước ra.


- Có thế chứ, ra mụ đã biết thân, biết thế nào là phê và tự phê rồi. – Con vẹt gật đầu.



4. Trong chuyến đi phương Bắc, cùng đòan tùy tùng nối nhau vào phòng khánh tiết, cả hai tân và cựu Tổng Bí thư đi trước. Đông Phương Hồng đậu trên vai Nguyễn Phú Trọng và trên vai Nông Đức Mạnh chễm trệ con vẹt Dân phòng.

Hồ Cẩm Đào bắt tay Nguyễn Phú Trọng, trố mắt nhìn con vẹt hua chân lẩm bẩm „ lập trường,…tác phong,…chỉnh đốn“ bỗng chốc khiến báo giới quốc tế, rõ ràng qua mặt các lãnh đạo Đảng, đặc biệt chú ý vẹt thành tâm điểm, đang vây quanh chụp ảnh tại Đại lễ đường.

- Cái giống phải gió này từ đâu ra vậy? - Hồ Cẩm Đào hơi bực, nôn nóng hỏi Nguyễn Phú Trọng.

Con vẹt Dân phòng liền giơ chân chỉ ngay vào Tổng Bí thư ta:

- Từ Ba Đình ra đấy!


5. Đêm đó, đáp lễ đòan lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam sang thăm Trung hoa, nhà hát Quốc gia đại kịch viện Bắc Kinh diễn tiết mục nổi tiếng với sự ra mắt của ca sĩ Bành Lệ Viện, phu nhân khả ái của đồng chí Tập Cận Bình.

Tân và cựu Tổng Bí thư Việt Nam được ngồi trên ghế danh dự. Khán thính giả đều được tuyển lựa trông thấy hai vị khách quý ngồi hàng trên, mỗi người một vẹt đậu chễm trệ trên vai, đều bưng miệng nín cười.

Phông vừa mở, thiếu tướng phu nhân bận xiêm y trắng, giữa rừng cờ cách mạng, bước ra sáng ngời như bông tuyết nở, ôi mới xinh đẹp làm sao. Phu nhân nhảy hát ương ca, vận âm hưởng chủ đạo đặc trưng của lãng mạn cách mạng ngân bài ca lâm ly về cuộc Vạn Lý Trường Chinh, ca từ tràn trề cảm xúc về cánh chim én phương nam cho ta gửi lời về phương bắc vạn lý tình gì đó.

Ngồi hàng đầu, Tổng Bí thư, hâm mộ văn công từ tuổi chăn trâu cắt cỏ, chợt thấy lớp váy bay luấn quấn, corset nịt không quai bên trên và mini panties bên dưới, do phu nhân nhảy quá sung lát giây hiển lộ, cùng lệch tròng, không còn ôm trọn được ngấn đẫy đà ngà ngọc.

- Kìa kìa! Chân dài!...Lộ hàng rồi hay là …– Đồng chí bấu vào tay Nông Đức Mạnh. Đồng chí cựu Tổng Bí thư này, mới cưới vợ trẻ, còn đang đê mê hồi xuân, ù ù cạc cạc, có đổ chì lỏng vào tai cũng bằng thừa.

Vẹt Dân phòng, biết tuốt ngôn ngữ của nền báo chí cách mạng trong tay Đinh Thế Huynh cai quản, áp mỏ vào tai Tổng Bí thư rành rẽ:

- Có vấn đề về lập trường và quán triệt!



6. Cũng từ hôm Bộ Chính Trị quyết định phối giống vẹt nhà với bồ câu Quảng Tây, thì con vẹt Dân phòng, thành phần cần lao cơ bản thực đấy, xét đến khâu cuối cùng vẫn bị Ban Tổ chức Trung ương dùng mật tự phê vào lý lịch là tiện dân, không đủ hồng và chuyên để kế thừa phát huy dòng dõi trâm anh cách mạng. Vẹt Dân phòng nhận quyết định cách ly, chỉ được phép từ xa ngôn giao, cấm diễn biến hòa bình với Đông Phương Hồng. Bộ Chính Trị còn ra thêm nghị quyết triệt sản phần tử bất xứng dòng dõi bay lạc vào nội tộc. Sinh ra bất mãn, vẹt Dân phòng nhảy nòi lung tung, cưỡi bừa cả vào con lừa của Đại sứ đặc mệnh Trung quốc Tôn Quốc Tường dạo vãn hồi về nước mang tặng, từ hai đời nay yên ấm sống trong nhà đồng chí Tỗng Bí thư.

Con lừa sinh lú lẫn mắc bệnh tuyên giáo bạo dâm, vừa lên giọng huyên thuyên dạy đời vừa nhảy đực lọan cào cào bất kể.

Bà bộ trưởng y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, nhận mật lệnh của Tổng Cục An ninh Nội địa yêu cầu đình sản nam, đã cho xe riêng đưa con vẹt dân phòng và con lừa vào bệnh viện Trung ương để thắt ống dẫn tinh. Đường xá giao thông tắc nghẽn đến nơi đã trễ giờ, lại sơ sảy bị đẩy ngay lên tuyến trên của dịch vụ y tế bình dân, thành thử cả hai con này vào bệnh viện cùng phải nằm chung một giường với ngựa. Đêm nằm đã kèn cựa, hục hặc, sáng dậy chúng cãi nhau to.

- Hihihi! Mày không đáng bằng cái đinh – Ngựa hý lên.

Con lừa trồng cây chuối, nhe hàm răng bàn cào, cười vào mặt ngựa:

- Tưởng mày mới là một mã lực là ghê lắm ư? Kỹ thuật của lòai người đã vượt qua, đã chôn vùi mày vào lịch sử từ đời tám hóanh. Tuy nhiên ở họ Nguyễn Phú nhà tao, muôn năm dòng giống lừa đời nào cũng có!


 
7. Từ đầu năm nay, Bộ Chính Trị xì xầm thảo luận sáng kiến phong hàm Nguyên sóai cho đồng chí Tổng Bí thư ta đồng thời là Chủ tịch quân ủy Trung ương, sẽ tiến hành sau cuộc diễu binh lịch sử chính thức kỷ niệm Quốc khánh 02.09.2012.

Ròng rã một tháng trời đồng chí hì hục tập cưỡi ngựa bồng súng ra trước quân kỳ.

Sớm ngày tổng duyệt, đồng chí Tổng Bí thư mặc quân phục, kíp cài huy hiệu Mao Trạch Đông lên ve áo ra quảng trường Ba Đình chỉ huy. Trung quốc cử Thiếu tướng Vương Ngọc Nhân, Tư lệnh Quân khu Quảng Tây, Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc tới quan sát, ngồi bên phải lễ đài. Bên trái là Đỗ Hữu Ca, thiên tài quân sự mới nổi - vừa thay Thủ tướng chỉ đạo vụ kiểm điểm Tiên Lãng thành công, đã tức tốc viết xong cuốn Phối binh cưỡng chế yếu lược - đang được đề bạt hàm Đô đốc Hải quân.

„Ta sẽ là Nguyên sóai thật ư?“- Đồng chí Tổng Bí thư mơ màng cảm khái, đầu lắc lư hồi tưởng tiếng trống ròan rọat cắc tùng thời chăn trâu cắt cỏ, bên tai vừa có tiếng súng ùng òang nổ đâu đây.

Cận vệ đỡ đồng chí lật đật lên yên. Tổng bí thư gióng vài nuớc kiệu tại chỗ, quát tả hữu tránh xa ra cho đồng chí tế ngựa lên vạch xuất phát.

Pháo hiệu vút sáng báo rạp mình xuất kích, ngựa vươn đầu về lễ đài, đồng chí rướn thẳng người trên yên thắng ngược.

Người sĩ quan cận vệ chạy lại hỏi
- Kìa, sao đồng chí ngồi trên yên sai hướng thế kia?

Tổng Bí thư đanh giọng:

- Mà sao đồng chí đã đòi biết được ta phi đi hướng nào mà nói!

 


8. Chủ trương lớn của Bộ Chính Trị về kế thừa và phát huy dòng dõi vẹt trâm anh quả đã soi đưòng cho tiền đồ cách mạng. Được sự quan tâm sâu sắc của hai Đảng và Hội Sinh vật cảnh hai nước, ca phối giống vẹt Đông Phương Hồng với bồ câu Quảng Tây thành công rực rỡ. Một con vẹt lai bồ câu vừa nở ra, chập chững bước, lớn nhanh như thổi. Tổng Bí thư phấn khởi đặt tên nó là Quyết Tiến. Còn mới ra ràng, Quyết Tiến đã khá bay cao bay xa, nhưng vừa bay vừa ngấc mỏ hỏi đường, nên rất hay va vào dây điện rơi ịch xuống. Lại không nhớ đích, có mà nói làm gì đến mấy thứ xã hội hoang đường chủ nghĩa, ngay Đại sứ quán Trung quốc gần nhà thôi, đôi lần được sai ngậm thư mật của đồng chí Tổng Bí thư mang tới trao tay mà nhiều lần Quyết Tiến lạt sạt hạ cánh ghé cả vào chuồng lợn nhà dân để hỏi địa chỉ.

Thấy tình hình không ổn, đồng chí thân chinh cầm thước thị phạm cho nó tập bay. „ Cố lên, duy ý chí ắt thành công, Biển Đông ta tát cạn! Quyết tâm phấn đấu sẽ vươn cao, bay nhanh, có gì là khó!“

Bước ra khỏi nhà làm lễ tổng dượt sáng nay, đồng chí Tổng Bí thư cũng huấn thị câu đó vào tai con vẹt non ở lại nhà.

Hai tư phát đại bác nổ vang khai mạc tổng diễn tập cho cuộc diễu binh oai dũng. 


Mở màn cuộc diễn tập, thấy Tổng Bí thư từ xa nhong nhong cưỡi ngựa lại, Ca phất cờ chỉ huy tốp thuyền nan nhất lọat gắn la bàn, lố nhố súng ống, bơi chèo, tiến vào từ tả ngạn sông Hồng.

Hai con vẹt leo lên lan can cao tít của ban công dinh thự, ngoẹo cổ đứng nhìn xuống dưới, thật ngộ nghĩnh làm sao. Vừa đội thuyền nan bơi tới, vẹt Quyết Tiến day day mỏ vào cánh vẹt Dân phòng:
 

- Trông kìa! Trong đời bây giờ mới tận mắt thấy trâu cả đàn bơi ngửa!

Một chiếc Sukhoi Su-30 khạc lửa đằng đuôi, bay vọt qua đầu. 


- Trời ạ, lại có con chim gì thế kia? Làm thế nào để bay thần tốc vậy? – Quyết Tiến, hãi hùng lần đầu tiên trong đời trông thấy máy bay, run run hỏi.

Vẹt Dân phòng thản nhiên chậc lưỡi:

- Dễ ợt, cứ lửa rơm mồi xăng cháy đến tận lỗ đít thì tớ với cậu đều bay nhanh như vậy, kém gì!

PVVH - 2012


Thứ Tư, 3 tháng 9, 2014

Dòng giống vẹt trâm anh

Phóng Viên Vỉa Hè kể tiếp chuyện vẹt nhà đồng chí Tổng Bí thư

1.  Điều kỳ lạ xảy ra: từ ngày về ở nhà đồng chí Tổng Bí thư
, con vẹt Dân phòng bỗng dưng biết nói. Cậy cây cao bóng cả, càng ngày càng lên nước, nó ăn nói văng mạng, chẳng còn coi ai ra gì.

Ngày thành lập Đảng 03.02.2012 vừa qua, phái đòan lãnh đạo khệ nệ mang hoa tới nhà đồng chí Tổng Bí thư. Thấy con vẹt ta nháng con mắt đen tuyền nhìn ngồ ngộ, bà Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan lại gần hỏi:

- Thế mày có biết nói không?


Con vẹt dân phòng hấc mỏ lên:

- Thế bà có biết cưỡi không?

Bà sấn vào giơ tay tát, nó vọt sang bên.

- Mày thiếu giáo dục!

Nó kêu:

- Bà thừa phấn đấu!


 
2. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đi sau giận lắm, lén thò tay vào chiếc áo phông mác hiệu Tiananmen lôi chiếc dùi cui mini đi công tác khắp bốn phương đều giắt theo người. Vừa lúc ấy con chó Gác-Xép - đồng chí Tổng Bí thư phỏng tên Gorbachep gọi con chó nhà mình như thế cho bõ hờn tay lãnh đạo Xôviết đã làm phe ta sụp đổ - vốn luôn bênh vực hai con vẹt, nhảy lên cào giữ chặt quần đồng chí Nguyễn Tấn Dũng. Giằng co thế nào, từ túi quần sau lòi ra hai chiếc bao cao su.

Bà Doan bịt mũi, hét tóang lên:

- Eo ôi! Dùng rồi!

Nguyễn Tấn Dũng ngẩn mặt ra, định thần từ thời làm đến thủ tướng khóa hai, mình có bao giờ phải dùng đến thứ trợ dục này đâu. Mới nhớ ra đợt chỉ đạo Tiên Lãng vừa rồi thấp thóang tay phóng viên xông xáo viết nhiều bài rất đau đầu lãnh đạo, cũng nghỉ lại đúng phòng nằm tầng dưới của khách sạn đón Thủ tướng công tác. Số là theo kế họach tác chiến vạch ra, vào lúc trời chạng vạng họp báo ban chiều, đặc vụ của công an Hải Phòng lớ ngớ thế nào lại vào nhầm tầng bỏ bao cao su vào tư trang của đồng chí Thủ tướng, thành ra bổn cũ sọan lại cốt bắt tay phóng viên này, ngay từ đầu hỏng bét.

Nguyễn Tấn Dũng trỏ tay lên trời:

- Đù má thằng Đỗ Hữu Ca, làm đến đại tá công an, nghiệp vụ của mày không hơn gì thằng đào tường khóet ngạch!

Liền vác dùi cui đuổi theo con chó.


3. Cùng mấy vị lão thành lãnh đạo cao niên bưng lẵng hoa vào trước, bà Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan báo cáo tất cả đội hình có mặt, chỉ thiếu đồng chí Thủ tướng, lúc ấy đang cầm dùi rầm rập chạy ngòai sân.

Tổng Bí thư bảo:

- Nó có phải là chó nghiệp vụ đâu mà rèn luyện tác phong cơ chứ!

Kéo ông ra đầu hồi, bà Phó Chủ tịch Doan thầm thì nói rằng bây giờ dân tình đang kêu quá lắm. Vụ Tiên Lãng vừa nổ ra, đợt chỉnh đốn theo Nghị quyết trung ương 4 đã chính thức triển khai mà Tổng Bí thư vẫn cứ ngậm miệng ăn tiền, không nói một lời phải quấy thì làm sao nhân dân tin đuợc. Nhân thể phàn nàn con chó nhà, vượt qua cả cơ chế luật pháp còn không cho phép giải quyết đơn kiện Thủ tướng, dám đớp đít vị lãnh đạo Chính phủ ta.

- Tôi sẽ không bao giờ nói về vụ Tiên Lãng đâu, đồng chí ạ. Há miệng mắc quai giờ khó lắm. Con chó này nguyên của đồng chí Nguyễn Văn Thành mang tặng, trước khi tôi cơ cấu nó làm bí thư thành ủy Hải Phòng. Thành bưng theo cả valy đựng triệu đô đem biếu, vậy mà tôi chỉ nhận mỗi con chó này thôi.- Tổng Bí thư phân trần mãi về đức liêm khiết của mình.

Nước mắt ngắn dài, đồng chí tiến tới chỗ con vẹt nhà mình, than thở: “- Chúng nó cưỡng chế hết chó của nhân dân rồi hay sao để đến nỗi đem tặng vào nhà ta con chó thóai hóa lại kém năng lực thế này. Thực đúng thành ủy Hải Phòng tòan quân nghiện thịt chó!”.


 

4. Từng người trong Bộ Chính Trị đều biết đồng chí yêu con vẹt gốc Hoa Nam thế nào. Nào còn ai nhắc bài tốt hơn mi?- Đồng chí thuờng tâm tình cùng vẹt nhà sau những giờ lên lớp và huấn thị đến vã bọt mép. Cảm khái mãi lần đầu thăm CHDCND Trung Hoa, đồng chí đặt tên nó là Đông Phương Hồng. Đích thân nhà thơ Tố Hữu đứng ra thành hôn cho nên vợ nên chồng với con vẹt đực vùng Vladivostock, do chính đồng chí khư khư ôm về hồi vừa bảo vệ xong luận án tiến sĩ tại Liên Xô. Với vẹt phu quân vùng xô viết Viễn Đông này, vẹt Đông Phương Hồng chỉ một lần sinh hạ. Ra đời một cậu vẹt thư sinh tóc che kín mắt, được cái siêng năng đọc trước tác kinh điển, đồng chí lấy làm yêu mến lắm. Thật chẳng may con hậu duệ nhà vẹt này chết sớm. Tổng Bí thư cho làm ma to, nhồi bông rất cẩn thận, treo trên bàn thờ chỉ thấp hơn năm vị Karl Marx, Engels, Lenin, Stalin, Mao Trạch Đông và Hồ Chủ tịch có đúng một gang.

Khôn nguôi lòng thương nhớ con vẹt lai yểu mệnh sinh thời chuyên cần tu dưỡng, đồng chí bắt gia nhân kính cẩn gọi vẹt nhồi là Pavel - nhân vật anh hùng trong tiểu thuyết Thép đã tôi thế đấy.

Duy đứa cháu ngọai hàng ngày, dạo lên ba, hay đùa chơi với vẹt nhồi, í ô gọi ngay nó là Bú Dù, để bây giờ gia nhân vẫn quen gọi vẹt nhồi bằng tên cúng cơm như vậy. Thiêng kinh hồn như ma xó, Bú Dù tòan nói điều sấm truyền, nhiều phen gỡ bí cho Tổng Bí thư những vấn đề hắc búa nhất của lý luận mác xít.

Lại nói đồng chí Nguyễn Tấn Dũng, còn đang hồng hộc thở chạy vào nhà, miệng chưa ngớt chửi thằng đào tường Đỗ Hữu Ca:

- Ngón nghề dạy mãi mày bao giờ mới tinh thông! Chuyến này thì ông cho mày…

Đồng chí vừa định nói “...ăn vã cứt suốt đời trong trại cải tạo”.

Bú Dù bỗng rành rọt cắt lời:
 

- Phê bình kiểm điểm nội bộ!


5. Cuối năm qua, hội chợ chim cây cảnh quốc tế không tổ chức ở Bắc Kinh, mà chuyển về Quảng Tây kỷ niệm sự kiện trọng đại Đài Truyền hình quốc gia Việt Nam cùng Phát thanh và Truyền hình tỉnh Quảng Tây lập Cầu truyền hình Lời nguyện ước Việt Trung. Có thư tay giới thiệu của đồng chí Hồ Cẩm Đào gửi riêng đồng chí Nguyễn Phú Trọng, tỉnh ủy Quảng Tây đón vẹt Đông Phương Hồng của Tổng Bí thư Việt Nam tới làm chủ lễ khai mạc triển lãm.

Trong gian hàng vẹt chủ lễ, một đại gia Hoa lục ngắm nghía mãi một con vẹt má xanh.

- Con vẹt này, giá bao nhiêu?

- Hai vạn nhân dân tệ - Người thuyết minh đáp lời.

- Thế còn con má đỏ bên cạnh kia? – đại gia giở ví ướm hỏi.

- Một triệu!

- Vì sao? – Ông ta sững sờ.

- Vì nó biết nói!

- Thế còn con này?- Đại gia Trung hoa chỉ ngay vào con vẹt chủ lễ của Tổng Bí thư Việt Nam.

- Hai tỷ nhân dân tệ, có khi còn vô giá kia đấy!

Tay đại gia há hốc mồm cất vội ví đi trước con vẹt đuôi giả, cập quạng chuyển mình mỗi khi định hướng, chân lại hua hua vẽ vòng. Hỏi thì nó lại gật gù mỗi câu “ Lập trường…, tác phong…, chỉnh đốn”, đại gia bực mình vặc lại:

- Nó nói được có 3 từ. Định bịp nhau ư? Sao giá trên trời vậy?

Người thuyết minh giải thích:

- Vì hai con kia đều gọi nó là lãnh tụ. Ngòai ra còn tài viết thư pháp không ai sánh kịp.

Nửa tin nửa ngờ, đại gia đưa giấy mực ra, Đông Phương Hồng hua chân viết hàng chữ thảo như rồng bay phượng múa.

Thì ra Mười sáu chữ vàng.

 


6.  Con Gác-Xép không có nghiệp vụ công an, điều đó thì rõ ràng rồi. Bù lại, nó trung thành với chủ, lây nhiễm rất nhiều tính tình yêu ghét của đồng chí Tổng Bí thư.

Chẳng hạn như ghét buôn bán làm ăn cá thể.

Cứ xổng ra ngòai dinh thự, Gác-Xép đuổi tiểu thương chạy chí mạng. Tội nghiệp nhất mấy bà buôn bán rau quả hàng rong, thóat được thân thì rau cỏ đổ tung tóa ra cả. Gác-Xép, điểm này tỏ ra nhanh trí hơn những con chó khác, biết tha về để chất đống kho vườn.

Có là sở hữu tòan dân cất vào kho nhà lâu ngày ắt mục ruỗng và nảy nòi bọ sâu, từ đâu ùn ra nhiều quá. Một con, hai con, ba con…trăm con bò lên bàn thờ kia kìa!

Đồng chí Tổng Bí thư lại gần. Con sâu đầu đàn dẫn trăm con bò ngật ngưỡng quắc mắt lên nhìn.

Ngỡ mắt mình nhìn sai, đồng chí chạy lại bàn làm việc lấy cái kính.

Đeo kính vào: con sâu đầu đàn vẫn nhìn quắc mắt.

Hạ kính xuống: con sâu đầu đàn bò hùng dũng ngó trừng trừng.

Trương kính lên: con đầu đàn vẫn trừng trừng dẫn bầy sâu lừng lững.

Tổng Bí thư giận, ngồi phịch xuống, ném kính xuống sàn vỡ tan : “ Vớ phải hàng dỏm rồi! Kính mua tận Bắc Kinh nào tưởng là kính xịn, vừa mới đeo vào đã hỏng!”



7. Mồng Ba tháng Hai năm nay trôi qua, đồng chí thêm một tuổi đảng và vẹt nhà thêm một tuổi đời. Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam ta tóc bạc thêm vì cả lo chuyện nối dõi cho con vẹt Đông Phương Hồng bội phần ưu việt.
Đồng chí đem chuyện nối dõi tông đường vẹt ra Bộ Chính Trị bàn.

Đinh Thế Huynh hiến kế:

- Hay là ta đem vẹt phối giống với con bồ câu Quảng Tây của đồng chí Tô Huy Rứa được tỉnh ủy bên đó tặng, mới làm lễ rước về tháng trước ?

Tô Huy Rứa vỗ đùi nhảy lên: - Cao kiến!

- Cơ mà nó cho ra giống gì vậy hở đồng chí ?- Tổng bí thư đăm chiêu hỏi.

- Nó cho ra nòi muông-vẹt hòan tòan mới, bay cao, bay xa, vừa bay vừa hỏi đường - Đinh Thế Huynh phấn khích trả lời.

PVVH - 2012

Thứ Ba, 2 tháng 9, 2014

Tìm thấy vẹt nhà đồng chí Tổng bí thư

Phóng viên Vỉa Hè kể chuyện đón xuân Nhâm Thìn

1. Nghe tin nhà đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng xổng vẹt, bà con dân phố, sợ vạ lây đổ xô đi tìm. Khắp nơi báo về không kết quả đành trình lên Công an. Lúc chiều, hai đồng chí An ninh dẫn vẹt về, có người chạy lại, xúyt xoa:

- Các đồng chí tài quá, làm sao lại tìm thấy nó mà đưa về?

- Giữa chợ cây chim cảnh chúng tôi để ý một con vẹt già đứng trước bầy, cứ gật gù liên hồi lặp đi lặp lại mỗi một câu: „Lập trường…, tác phong…, chỉnh đốn“, nên mời ngay về, khỏi phải giở ảnh ra so – Đồng chí An ninh trả lời.



2. Lúc dân phố nhốn nháo, vẹt nhà Dân Phòng và vẹt nhà Dân Mất đất bèn rời lồng lẻn đi. Có người thấy cả hai con bay vào khu dinh thự của đồng chí Tổng Bí thư.

Dân Phòng cả sợ, hớt hải đến gặp đồng chí An ninh:

- Báo cáo đồng chí, tôi chỉ chịu trách nhiệm về trình độ văn hóa, không chịu trách nhiệm về quan điểm, lập trường của con vẹt nhà tôi!

Dân Mất đất kíp đi theo, cũng nhỏ to giãi bày:

-Thấy vẹt nhà tôi ở đâu nhờ đồng chí quản lý hộ. Vẹt nhà tôi nó không hiểu chữ hộ khẩu đâu.


 
3. Vẹt nhà Dân Phòng, vốn không biết nói, xí xớn chạy lại chỗ vẹt nhà đồng chí Tổng Bí thư đang nhắm nghiền mắt trước một quyển sách. Cử chỉ suồng sã, nó vơ ngay lấy quyển sách của vẹt chủ nhà rồi nằm chổng vó giơ sách cao lên.

Bên cửa sổ, Tổng Bí thư đeo kính lên, hạ kính xuống mấy lần, đều thấy rõ con vẹt lạ kia, dễ đến một tiếng đồng hồ cầm ngược quyển sách kinh điển, tít treo lộn cũng cho thấy ngay là cuốn “Người cày có ruộng”. Liền gọi An ninh đến, và đúng lúc đang nghe viên tướng an ninh báo cáo qua về nhân thân, lý lịch của vẹt nhà dân phòng, thì con muông này hạ sách xuống, quẹt đít vào làm bãi khá to.

Tổng Bí thư nổi cáu:

-Các đồng chí phải xem lại khâu tổ chức đảng. Lâu nay thấy tôi tập trung vào lý luận, các đồng chí đã lừa gạt tôi về thực tiễn. Có đúng không? Khối đảng dân phòng của ta xưa nay tòan chú trọng tuyển người không biết chữ.



4. Con vẹt nhà Dân Mất đất và vẹt nhà Dân Phòng tính tình xung khắc, một lần gia nhân sơ ý thả cùng lúc ra ngòai, liền lao vào đánh nhau, đá ngược đá xuôi vung vít, lông bay vù vù.

Từ nãy đứng xem trận quần thảo, vẹt nhà đồng chí Tổng bí thư lắc lư cái đầu bạc, mải hô hào xui nguyên dục bị, bị mèo đằng sau bò tới vồ cái rụp. Nếu không có gia nhân cứu kịp thì đã bị mèo xơi trọn cái đuôi. Ngày nay con vẹt nhà đồng chí Tổng Bí thư, gốc gác Hoa Nam, nhiều lần đi phẫu thuật thẩm mỹ bên Bắc Kinh, theo chỉ định vẫn phải đeo cái đuôi giả khó định hướng là vì vậy.

Đứng tựa cửa, Tổng Bí thư suy nghĩ hồi lâu. Như nghiệm ra điều gì, đồng chí ưu tư lấy bút ghi thêm vào văn kiện đại hội : ” … rút ra những bài học bổ ích cho cách mạng Việt Nam về đấu tranh giai cấp… cảnh giác trước âm mưu…, và… thế lực thù địch.” 


 
5. Xét phần tử làm cụt đuôi vẹt nhà đồng chí Tổng Bí thư không có hộ khẩu thường trú, và ông chủ vẹt hình như lại đang trong diện cưỡng chế, sĩ quan An ninh liền giơ súng đuổi.

Vẹt nhà Dân mất đất ức quá, không biết đi đâu, bay ra trước bờ hồ hót rõ to:

- Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa ăn cướp !

Công an quận Hòan Kiếm bắt ngay vẹt về đồn tạm giam. Dân Mất đất kíp đến phân bua cho vẹt, nói như thế chẳng ám chỉ gì nhà nước ta cả, trên thế giới thiếu gì nước cộng hòa đang muốn tiến lên XHCN.

Không tìm ra bằng chứng phát ngôn ám chỉ để quy kết tội danh “tuyên truyền chống lại nhà nước”, công an quận thả về.

Ngay ngày mai vẹt lại bay ra bờ hồ kêu lên:

- Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa ăn cướp!

Công an xô lại bắt. Lần này đích thân Tổng cục trưởng An ninh đi xe tới. Cười khẩy, ông ta dí tay vào trán con vật có cánh:

- Lần này thì mày chối vào đâu. An ninh đã tìm hiểu rồi, trên thế giới chỉ có một nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa ăn cướp mà thôi, còn ám chỉ nhà nước nào vào đấy nữa!

Liền đọc lệnh bắt.


6. Còn lại có vẹt Dân phòng và vẹt nhà. Sáng đó chúng nó gù gù quấn vào nhau, lăn đi lăn lại, lông bay tơi tả. Thấy lạ, Tổng Bí thư lại gần, lắng tai nghe mãi, không sao minh định được thái độ, quan điểm vẹt nhà mình. Nó há mỏ phát ra mấy tiếng, không phải “Lập trường…,tác phong…,chỉnh đốn” hàng ngày ôn theo đồng chí mà là tiếng kêu rên của tơ tít, rất mơ hồ hoan lạc.

Trong lòng thắc mắc về hiện tượng giao tranh không đi đến ngã ngũ được vấn đề “ai thắng ai”, đồng chí quyết định ra máy gọi viễn liên trình bày với đồng chí Hồ Cẩm Đào. Khổ nỗi đường dây nóng, sau chuyến đi vừa qua, vẫn chỉ lắp có ống nghe, nên phải bật computer chat hỏi Tổng Bí thư Đảng cộng sản Trung quốc về cái tư thế đấu tranh kỳ quặc.

Tổng Bí thư Hồ Cẩm Đào liền giải thích: “ Đó là cái thế hai bên cùng thắng”.

Chưa an tâm với phân tích về kết cục hai con vẹt ham vật mãi vẫn không buông nhau, chẳng ra nằm trên cũng chẳng ra nằm dưới, mà vẹt nhà mình, trước bàn dân, xem chừng có cơ bị con nhà dân phòng vũ phu kia nó dập cho hở đít, long đuôi, Tổng Bí thư bèn mời lãnh đạo An ninh và Tuyên giáo tới xem, và, trong khi các đồng chí còn đang mắt tròn mắt dẹt, Tổng Bí thư ôn tồn huấn thị:

- Hiện tượng này rất lạ trong thực tiễn, năm nay cần có bước đột phá về lý luận. Đích thị đây là biến thế mới của diễn biến hòa bình!

PVVH - 2011

Thứ Hai, 1 tháng 9, 2014

Nhớ Trịnh Công Sơn

Phạm Kỳ Đăng

Thấp thoáng bóng Trịnh Công Sơn tới trụ sở hội nghệ thuật tạo hình thành phố HCM, đám cô gái bán giải khát và chia sẻ cả mặn mà, nói: „Ðó anh Trịnh Công Sơn đó. Ảnh rất thương tụi em.“ Cô gái bình dân nói chân thật, chẳng có ý khác.

Ngày hôm sau tôi may mắn lọt được vào nhà ông ở phố Phạm Ngọc Thạch, vì gia đình thường phải chế ngự phẩm và lượng của khách vãng lai. Xung quanh bàn lớn trên lầu hai, như một sàn sân ban công không khép, bao bọc giữa cây và hoa cảnh, Trịnh Công Sơn ngồi cùng bốn năm vị khách, trện bàn còn chai uýtki mở mới uống, đã có ai vặn bung nút chai khác rồi. Tôi không dám xin, mà ngỏ ý mượn ông một băng nhạc cátxét cũ để thu lại thôi, vì tới hơn ba mươi tuổi, do đi du học từ 1977, tôi mới lần đầu nghe nhạc Trịnh Công Sơn khoảng năm 1991, 1992 gì đó. Rất nhẹ nhàng, ông nói: “Anh đâu còn băng nào. Dạo giải phóng, mấy anh ấy (chắc là mấy nhạc sỹ ngoài Bắc) vào mượn nghe và lấy đi đâu hết cả“. Ngắm cảnh trí hiên thoáng gió trời, hoa đất, trình bày vô cùng nhã, sang trọng, tôi nghĩ bụng, cũng không sai như lời ông tự nhận, đây chính là người rong ca chẳng thiết sở hữu gì. Trịnh Công Sơn ra đường vẻ như không mang theo tiền bạc. Các chế độ về thù lao bản quyền đều do các em hay người nhà ông lo hộ.

Một đôi vợ chồng người bạn, hiện chị Hằng Nga tổng biên tập tờ Người Lao Ðộng, tổ chức cho cả mấy anh em gặp mặt ăn uống tại nhà. Ông đến với hoạ sĩ Trịnh Cung, ăn mặc giản, vóc mảnh, ngồi như ngại chiếm chỗ người khác bên cỗ đàn piano của gia chủ. Thấy chị chủ nhà hồ hởi nói mong anh dạy nhạc dạy đàn cho cháu bé, ông cười khích lệ, nên tôi, trong không khí xuề xòa như vậy, thú thực với ông, rằng trong chuyến bay về Sài gòn cuối năm 1992 đó, suốt mười mấy tiếng đồng hồ, trong đầu tôi mang mang mãi khúc Nguyệt Ca. Khi tôi nhắc lại một câu, sai lời, ông nhỏ nhẹ sửa lại. Nghe tôi than thở, đại ý tiếc nay băng tape nhạc gốc của anh, do Khánh Ly hát, chính anh cũng chẳng còn, Trịnh Công Sơn với lấy cây đàn ghi-ta dựng góc hát bài Nguyệt Ca. Với tôi, dạo đó, ở nước ngoài về, ngay làm lê dân cũng đã khó, ông đã ban món quà vô giá. Ở con người ông, một người tăm tiếng thế, không hề có một chút mặc cảm sợ ảnh hưởng tới danh tiếng nào cả. Phải đáp lễ sang trọng, nghĩ vậy, tôi đọc cho hai anh nghe mấy bài thơ của mình. Ông lắng nghe, và sau, cũng trọng thị như vậy, ông nói đưa ông cầm văn bản đọc lại. Ðọc rất chăm chú. Tối khuya chia tay nhau, chúng tôi ra chiếc xe Volkswagen con bọ của anh Trịnh Cung chụp ảnh.

Về lời và nhạc của ông, trước hết xin nêu một nghịch lý do chủ quan mình mơ hồ cảm nhận:  Nhiều khi, nghe một bài hát phổ thơ, tức tác phẩm của hai tác giả, người ta cảm thấy nhạc hay, nhưng thơ, qua giai điệu và tiết tấu, qua cảm thức nghe của mình, bị lạ hóa hẳn đi. Thường là thơ, ta đọc lại, nhất là khi trong đầu vẫn lởn vởn bị quấy rầy vì điệu nhạc đã nghe, kết cục bị lạc mất diện mạo, có khi biến dạng, đến nỗi không còn là thơ nữa. Nên người ta phân biệt câu thơ và câu nhạc. Cái bẫy này rất oái oăm, nó khiến trong thực tế, có bài thơ hay phổ nhạc vào lại dở, bao bài thơ xoàng lại nương náu mình sống tiếp được trong bài nhạc phổ khá hơn.
 

Lại có bài hát hay cũng không bị câu thúc bởi lời, tức là không bắt buộc lời phải bật nghĩa hoặc mô tả một ẩn nghĩa như thơ. Và ở những thành tựu hiếm như các bài hát của Schubert, Schumann phổ thơ Heinrich Heine lại xảy ra biến diễn khác. Nghe, nhưng muốn truy cập về hình hài nguyên thủy của tác phẩm ở dạng thơ và bài hát, đều vô vọng kết quả, đã khiến bao lần tôi băn khoăn tấm tiếc nghĩ, thà tôi nghe bản nhạc đó và đừng phải đọc bài thơ, hoặc chỉ đọc bài thơ, song không biết đến âm điệu nhạc, thì hay hơn. Ở đó, ngoài tài năng cùng nhiều may mắn tụ lại, thơ và nhạc tồn tại song đồng giá trị và nâng nhau lên tầng cao hơn nữa.
 

Ca khúc của Trịnh Công Sơn, phần lời và nhạc đều từ một con tim khối óc.
Ông bắt đầu từ gợi ý thuần về thơ hay thuần về nhạc, hay từ khi nó manh nha chưa hiện dạng, có trời mà biết nổi? Không nhận ảnh hưởng của nhạc cổ điển tây phương hay dân ca chất phác, ông ca thơ của ông, theo cách thế riêng, kết quả đã vinh danh ngôn ngữ. Khó là cung cách. Xây dựng từ chất liệu ấy, thơ của ngôn ngữ đơn âm, chuyện cũ cả thôi, nào đáng kể đâu. Ðiều quan trọng: ông tạo tác nên một chỉnh thể nhất phiến gắn quyện. Như giấy bản sẽ quyện với mật chẳng hạn.

 

Kể cả khi những lời đó không có ý nghĩa gì lớn lắm, kể cả nhiều phi thơ, sáo ngữ, nếu chúng đứng lẻ loi trên giấy.
Ðôi khi ta lắng nghe ta / Nghe sóng âm u dội vào đời buốt giá / Hồn ta gió cát phù du bay về
Hoặc:
Ru mãi ngàn năm giòng tóc em buồn. Bàn tay em năm ngón ru trên ngàn năm.

Từ ngữ, bình thường vô nghĩa, láy lặp bay, xoắn xuýt, xô vào nhau thành giải nhạc. Qua cách xử lý chất liệu thơ và âm, những bài hát Trịnh Công Sơn thành những hạt sống, lóng lánh bay đi không tàn sắc, không có các đốm chân hương, để người ăn theo so nùn rơm thổi lửa. Tức không tiền khoáng hậu.
 

Hãy thử hình dung, nhạc ông không lời, được chơi trên một chiếc vĩ cầm hay piano từ đầu đến cuối. Tôi nghĩ rằng đều không thể hay như mức hằng có. Chắc phải phối bằng nhiều nhạc cụ, việc đó vượt quá xa tầm hiểu biết của tôi. Cứ nên giả ước, rằng nhạc ông soạn bằng một nhạc cụ là tiếng Việt Nam cho một giọng hát mộc, có thể chưa thấu đáo kĩ thuật thanh nhạc, như ca sĩ Khánh Ly. Bằng chứng hôm nay, qua băng video nhạc Trịnh Công Sơn, tôi nghe ca sĩ Thanh Lam hát Cát bụi. Có thở, có thổi, có gào, có hú, nhưng tiếng hát quả có non và có phần ngô nghê nữa. Vì thiếu hẳn ý thức và cảm thức về văn hóa và thời đại, thế hệ đã thổi hồn cho nó đó chăng?
 

Nghệ thuật Trịnh Công Sơn ươm ắp (chứ không thuần túy phản ảnh) thần thái thời đại, thế hệ, trong những giờ hân hoan bi thiết của dân tộc ông cả hai bên bờ vĩ tuyến.
 

Trong cuộc tang biến chưa từng thấy, không chỉ có Tình Sầu, Tình Xa, Phôi pha, Gọi tên bốn mùa, Phúc Âm buồn, Như cánh vạc bay, Tưởng rằng đã quên. Ai đã nghe thúc giục:
Một ngày còn sống góp tiếng mong manh / Bạn bè ngồi quanh tuốt sáng giáo gươm / Một ngày cầu xin, hai tay quy hàng / Giọng người buồn tênh, cơn đau nung hồng / Thèm tuổi hồn nhiên, ngồi nhìn trời xanh... mà thấy mình nhớ thân kẻ sĩ ở mọi điều kiện và hoàn cảnh bồn chồn đứng dậy, tuốt kiếm qua sông Ðịch.
 

Không chỉ tiếng thở dài hoặc giãn những khoảng lắng khoảng câm. Có cả những chùng, khựng, giằng, xé, quăng, quật trong tình thiết tha, chán nản.

©Tranh của Bùi Xuân Phái (1920-1988)
 
Ðánh giá về con người và loại hình nhạc Trịnh Công Sơn bao nhiêu người đã có ý kiến bằng lời nghiêm túc, đùa cợt hoặc dè dặt. Là người rong ca, du ca, chantre vv..., và cách tự nhận vai trò mình thoáng vẻ tránh né của ông. Có biết tránh né mới chung sống cùng với thực tại.
 

Lạ thật, trong tác phẩm ông để lại, nhiều cảnh trí, thời gian, không gian lớn lao, lay thống lại thuận tung hoành biến hóa dưới cây quyền trượng của người nhạc sĩ sáng tác bài hát có dáng người nhỏ nhắn nhường kia. Không thể hiểu do đâu ông có được thế những phương diện, kích thước kì lạ như vậy trong bối cảnh thơ ca đất nước, ở phần khá đông tác giả tác phẩm, cứ ghé mắt lại chán, vì sau rào chắn của hô từ hoán ngữ, không gian thời gian của tinh thần, cảm xúc lại lè tè chắp vá, manh mún đến như vậy. Ta hãy nghe: Khi tình đã vội quên / Tim lăn trên đường mòn / Trên giọt máu cuồng điên / Con chim đứng lặng câm / Khi về trong mùa đông / Tay rong rêu muộn màng / Xin chờ những rạng đông...
Phải có nhiều tự do mới tạo ra nhiều kích thước hút hồn đến thế.

 

Hỏi: - Làm sao có được tự do khinh khoái như vậy?
Trả lời: Là nghệ sĩ, tự do phải lấy...
- Tức là phải đoạt lấy? (tò mò muốn hỏi tiếp riêng Trịnh Công Sơn câu này)

.... Sẽ không nói, không tiếng nói, vì sau cặp kính là hai con mắt dịu như nhung của người nghệ sĩ nổi tiếng cả về khiêm cung, khiêm nhượng ấy, một hé thoáng ánh trối trăng cười.


© P.K.Đ - 2001 / Nguồn:  talawas

Làm gì đây với Pushkin

Marcel Reich-Ranicki        Mới đây ông hứa nói cho chúng tôi nghe ít nhiều về Pushkin và Chekhov. Chúng tôi chờ đấy. Heinz Bode từ Leipzig ...